NAMNAMAEK a silalasbang pay laeng i’ta lagipmo daydi maysa a sardam
ti rabii ti Agosto idi immayak idiay pagdagusam a balay, ta alaek dagiti
librok. Bayat ti panagur-urayko kenka ken panangmingming dagiti
kakaduam kaniak, nariknak unay ti pannakaum-umsik ket simken ti
panagrayok nga awan koma ti sabali iti asidegko no saan a sika. Ti
kinapudnona, saanko idi a kalikaguman a kasarita dagiti kakaduam, ta
awan ammok a nasken nga ibagak kadakuada. Sika laeng idi ti kalikagumak a
kasarita, sika ti adda kaipapananna kaniak.
Tinengngelko pay ti
panagangesko iti sumagmamano a kanito idi timmakderak, ta napakadaak ti
iseserrekmo iti siled a pagur-urayak kenka. Iggemmo dagiti libro a
pambarko laeng nga alaen. Malagipko a saan a dagiti libro ti nangawis
kadagiti matak no di ket dagiti nalibnos nga imam. Babaen ti raniag ti
silaw nga elektrisidad, nakitak a nasayaat ti sukog dagiti imam.
Pinanawandata dagiti kakaduam.
Immisemka.
Kas kadawyan, dinamagmo no kasanoak, ket insungbatko met a nasalukagak.
Nagtugawka iti abay ti maysa a tawa. Innalak met ti maysa a tugaw iti
sanguanam. Idi a sisasangoak kenka, agpadpada a naragsakak ken
makusokuso ‘toy panunotko. Kalikagumak idi nga ibaga kenka a napintaska,
ket kasla silnag ti bulan ti raniag dagiti matam. Kalikagumak idi nga
ibaga kenka ti panagluksawko, agsipud ta kadagiti asideg a napalpalabas
nga aldaw, kanayon nga ipingetmo ti agulimek ken saan a mangsungbat
kadagiti naimpasnekan a saludsodko. Kayatko pay idi ti agulimek latta
tapno buyaek ti langam, tapno makitak ti silnag ti bulan kadagita matam,
tapno siputak latta ti itataliawmo iti ruar a mangmingming kadagiti
mulmula ken balbalay ken kaykayo a saanen a mabukel agsipud ta
nakipagmaymaysadan iti sipnget. Ngem saanko nga inaramid dagitoy a
kalikagumko.
Kinunak ketdi nga immayak tapno alaek dagiti librok.
Dagitoyda, insungbatmo, ket inyawatmo dagitoy.
Awan
idi ti dagus a malagipko nga isaruno, ket agsipud ta awan masaok,
immapay kaniak ti rikna nga agawiden. Ti kinapudnona, napigsa ti gagarko
nga agbati pay laeng iti mabayag a kanito, a makisarita man wenno
mangbuybuya latta kenka. Ngem diak pulos timmakderen, ta apagisu metten a
nagreppaak ti napigsa a tudo.
Kinullaapan ti panagburayok ti tudo
iti sim a toktok ti balay ti gandatko nga agsao, ket nabati dagiti
kayatko a sawen iti dilak. Nasaprian dagiti rupata. Sumagmamano a
rumimatrimat a katukel ti tudo ti naipattok iti buokmo.
Iti dayta a
kanito, nagpukaw iti puotko ti panagtudona wenno ti kalamiis ti pul-oy.
Sipupuotak latta iti banglo ti buokmo, ket ti banglo, sika ti arigna.
Nangin-inut a kimmapsut ti tudo.
Awan pay laeng ti mabalinmo a sawen iti inimtuodko? ti naalak a sinaludsod.
Nagwingiwingka.
Malagipmo pay laeng nga uray iti namin-adun nga inulitak ti panagsaludsodko*—* namin-adu nga inulitak, agsipud ta kayatko a penneken*—* saanka pay la a simmungbat? Agarup nabibineg ti riknak idi. Diak
maitured idi a sagabaen ti saem ti saanko a pannakagun-od iti
tartarigagayak kenka, ngem iti nalaus a panagleddaangko iti saanmo nga
isusungbat, inkeddengkon a daytoy ti maudi a panagsaludsodko kenka.
Idi
mingmingak ti sisisikig a rupam, inkarikon a saankanton a sarungkaran,
saankanton a kitaen, saankonto metten a denggen ti naragsak a katawam,
saankonton a riknaen ti alumamay ti kaaddam. Immapay kaniak a saankonton
a maibturan a riknaen ti anag ti ragsak ken talna, agsipud ta sika nga
ubbogda, saannak met a maawatan.
Idi nagsardengen ti napigsa a
tudo ket agar-arimukamok laengen, napanunotko a rebbengna nga
agawidakon. Saanmo a pulos a nadlaw kadagiti matak ti pannakasugat ‘toy
riknak, wenno ti panagsisimparat dagiti pampanunotko, agsipud ta saanmon
nga imperreng dagiti matam kaniak, wenno saanmon a dinengngeg dagiti
balikas kadagiti bibigko idi nagpakadaak kenka.
Nalabit malagipmo
pay laeng nga insagutmo ti payongmo a paglinongko, agsipud ta saanko a
naitugot ti kapotek? Nadlawko ti gagarmo a mangted iti payong, ngem awan
idin kaimudingan daytoy. Apay nga isagutannak pay laeng iti payong no
awan met a pulos ti panangitaltalekna kaniak, awan a pulos
panangipangagna iti kalikagumko kenkuana? kinunak iti nakemko. Iti
pammatik babaen ti panangutobko, insagutmo ti itutulongmo gapu iti
panangngaasim kaniak. Ngem saanko a masapul ti kaasi idi. Umanayen a
madarugsoyak iti tudo ket aglamminak, tapno lipatenkan ket matungpalko
ti karik a saanen a panangsarungkar kenka.
Ngarud rimmuarak iti
balay nupay agar-arimukamok, ket inigpilak dagiti librok. Idi addaak iti
dalan, saankon nga intaltalek dagiti napardas nga *automobile* a
nangiparsiak iti rugit ken pitak kaniak. Uray idi pimmigsa manen ti
tudo, saanko nga intaltalek dagiti tattao a nakamulengleng kaniak,
agsipud ta siak laeng ti magmagna nga agkalkalintuduan. Sika pay laeng
idi ti adda iti panunotko, nupay inkarikon a saankanto a sarungkaranen,
ket lipatenkan a mamimpinsan.
ITI malem ti sumuno nga aldaw, idi addaak idiay iliyo a pagtrabahuak, ket namnamaek a malipatanka met laengen*—*maysa a narigat a gay-at ngem maaramid met*—* nagkiddaw ni nanangmo nga itedko koma ti kuarta nga imbilinmo kenkuana,
agsipud ta awan met sabali a pangipaw-itanna. Simmiplot kaniak ti rikna
a saan a mangipateg iti kiddawna, ngem agsipud ta saanna met nga ammo
nga inkarikon a saanka a kitaen, naipapilit nga inannugotko ti kiddawna.
Iti daydi a malem, nataldiapanka a magmagna nga agturong iti *library* ti ilimi. Nagpukaw amin iti puotko dagiti adda iti lawlawmo idi
nakitaka a magmagna nga agmaymaysa. Nadlawko ti panagpasgarmo a kasla
ampo idi nakitanak. Ngem napateg met ti gapu ti yaasideg ken ikukuyogko
kenka, ta sigegemgemak ngarud iti kuarta nga itedko kenka. Malagipko a
kasla sumsumged dagiti matam gapu iti rurodmo kaniak. Malagipko nga uray
nagkuyogta a nagturong iti *library*, kas maysa a ganggannaet ti
pannakaibilangko kenka. Nadagsen ti baddekmo gapu iti inep-epmo a
pungtot. Addayo dagiti addangmo gapu iti guram. Malagipmo pay laeng a
saanta a pulos a nagsarsarita iti dalan?
Iti uneg ti *library*,
pimmidutak iti maysa a pagiwarnak a saanko a kalikaguman a basaen ket
linukipko latta a saan a dagiti naglaon ti ‘yan ti panunotko. Agsipud ta
ad-adda a sika ti ‘yan ti panunotko ngem ti pagiwarnak— ad-adda a
makaabbukay iti rikna ti langam ngem ti pagiwarnak— masansan a
sipsiputanka, ket pasaray padasek ti mangsalput iti nabengbeng nga
abbong ni gura nga inaramatmo. Iti naminsan, nataldiapanka a
mangmingmingming kaniak, ngem kas kadaras ti itataldiapko, kasta met
kadaras ti itataliawmo iti sabali a disso. Kinitam ti pagiwarnak nga
ig-iggamak. Nadlawko nga alusiisenka.
Duata laeng manen a nagkuyog
a napan idiay pagdagusam. Nalamiis a malem idi, malagipko ita.
Inappuponak ti maysa a nakarayo a pul-oy idi, malagipko pay? Ngem
nakullaapan amin dagitoy a rikna gapu iti kinapudno ti kaasidegmo
kaniak, ti panagkuyogta nga agab-abay, ti panagwidawidta, a makitunos ti
addangta iti dayyeng ti maysa a sonata nga impatayab ti radio ti
kaarruba.
Kaguram kadi ti pannakikuyogko kenka— a kastoy? sinaludsodko idi magmagnata.
Saan, daytoy laeng ti nabalinmo nga insungbat.
Nalabit
saanmo a nadlaw idi a dakkel ti kaipapananna ti sungbatmo kaniak. Awan
ti nasuotko a guram wenno alidungetmo iti insaom a maysa a balikas.
Tinaldiapak ti napintas a rupam, ngem awanen a nakitak ti amkek a guram a
nagpadlaw idi mapanta iti *library*.
Lipatemon dagidi
nagubsang a sinarsaritak kenka— mabalin? kinunak kenka a nagbabawi idi
addata iti siled a pagawatanyo iti sangaili, ket inyawatko ti kuarta.
Naaprosan bassit ‘toy imak ‘ta imam— nariknak ti bara ti imam, ket
nagtibbayoak.
Wen, lipatek amin, ti naalumamay a sungbatmo, ket nakitak manen kadagiti matam ti silnag ti bulan.
ITI daydi a malem ti Sabado nga isasarungkarko kenka, nalabit ammom idin ti panagkasangayko.
Kadagiti
kallabes a panagkasangayko, umanayen ti panangawisko iti sumagmamano a
nadekket a pagayamko a lallaki ket lagipenmi daytoy nga aldaw babaen ti
panagiinummi iti serbesaken panagsasaritami.
Sinarungkaranka idi,
agsipud ta isu ti ammok a karagsakan a pananglagipko iti panagtaok,
nupay awan namnamak nga adda isagutmo kaniak, wenno— a, arapaap
laeng!—itdem kaniak ti tartarigagayak kenka.
Saanta pay a
nagdinnakulap idi, a panangkablaawmo koma met kaniak iti panagtaok. Ngem
saan a dagitoy ti namaglab-ay iti sam-it ti ragsak a rikriknaek idi.
Saan pay a dagiti impasangom kaniak nga agkakaimas a kankanen ti
namagragsak kaniak. Immanayen ti pannakaimatangko iti silnag ti bulan
kadagiti matam.
Malagipmo pay laeng idi a diak agsarday a mangsalsaludsod kenka—pasaray yangawko, pasaray met ipasnekko*—* no dimo pay la ited a sagutko ti kalkalikagumak? Malagipmo a saanka a simmungbat, ngem nagulimekka ketdi…?
SAANTO
a mapunas iti lagipko daydi a malem ti Sabado. Ammok a malagipmo (apay
ngamin a lipatem?) a kas met iti panangtaginayonko iti lagipko, nga idi
nagabayta a nagtugaw, ket ap-aprosak ti nalibnos ken nabara nga imam,
nagsaad dagiti nabara a bibigko kadagiti agur-uray ken agkinkintayeg a
bibigmo— napateg a tanda ti panangikutkon i’ta pusom…
NAMNAMAEK a silalasbang pay laeng i’ta lagipmo daydi maysa a sardam
ti rabii ti Agosto idi immayak idiay pagdagusam a balay, ta alaek dagiti
librok. Bayat ti panagur-urayko kenka ken panangmingming dagiti
kakaduam kaniak, nariknak unay ti pannakaum-umsik ket simken ti
panagrayok nga awan koma ti sabali iti asidegko no saan a sika. Ti
kinapudnona, saanko idi a kalikaguman a kasarita dagiti kakaduam, ta
awan ammok a nasken nga ibagak kadakuada. Sika laeng idi ti kalikagumak a
kasarita, sika ti adda kaipapananna kaniak.
Tinengngelko pay ti
panagangesko iti sumagmamano a kanito idi timmakderak, ta napakadaak ti
iseserrekmo iti siled a pagur-urayak kenka. Iggemmo dagiti libro a
pambarko laeng nga alaen. Malagipko a saan a dagiti libro ti nangawis
kadagiti matak no di ket dagiti nalibnos nga imam. Babaen ti raniag ti
silaw nga elektrisidad, nakitak a nasayaat ti sukog dagiti imam.
Pinanawandata dagiti kakaduam.
Immisemka.
Kas kadawyan, dinamagmo no kasanoak, ket insungbatko met a nasalukagak.
Nagtugawka iti abay ti maysa a tawa. Innalak met ti maysa a tugaw iti
sanguanam. Idi a sisasangoak kenka, agpadpada a naragsakak ken
makusokuso ‘toy panunotko. Kalikagumak idi nga ibaga kenka a napintaska,
ket kasla silnag ti bulan ti raniag dagiti matam. Kalikagumak idi nga
ibaga kenka ti panagluksawko, agsipud ta kadagiti asideg a napalpalabas
nga aldaw, kanayon nga ipingetmo ti agulimek ken saan a mangsungbat
kadagiti naimpasnekan a saludsodko. Kayatko pay idi ti agulimek latta
tapno buyaek ti langam, tapno makitak ti silnag ti bulan kadagita matam,
tapno siputak latta ti itataliawmo iti ruar a mangmingming kadagiti
mulmula ken balbalay ken kaykayo a saanen a mabukel agsipud ta
nakipagmaymaysadan iti sipnget. Ngem saanko nga inaramid dagitoy a
kalikagumko.
Kinunak ketdi nga immayak tapno alaek dagiti librok.
Dagitoyda, insungbatmo, ket inyawatmo dagitoy.
Awan
idi ti dagus a malagipko nga isaruno, ket agsipud ta awan masaok,
immapay kaniak ti rikna nga agawiden. Ti kinapudnona, napigsa ti gagarko
nga agbati pay laeng iti mabayag a kanito, a makisarita man wenno
mangbuybuya latta kenka. Ngem diak pulos timmakderen, ta apagisu metten a
nagreppaak ti napigsa a tudo.
Kinullaapan ti panagburayok ti tudo
iti sim a toktok ti balay ti gandatko nga agsao, ket nabati dagiti
kayatko a sawen iti dilak. Nasaprian dagiti rupata. Sumagmamano a
rumimatrimat a katukel ti tudo ti naipattok iti buokmo.
Iti dayta a
kanito, nagpukaw iti puotko ti panagtudona wenno ti kalamiis ti pul-oy.
Sipupuotak latta iti banglo ti buokmo, ket ti banglo, sika ti arigna.
Nangin-inut a kimmapsut ti tudo.
Awan pay laeng ti mabalinmo a sawen iti inimtuodko? ti naalak a sinaludsod.
Nagwingiwingka.
Malagipmo pay laeng nga uray iti namin-adun nga inulitak ti panagsaludsodko*—* namin-adu nga inulitak, agsipud ta kayatko a penneken*—* saanka pay la a simmungbat? Agarup nabibineg ti riknak idi. Diak
maitured idi a sagabaen ti saem ti saanko a pannakagun-od iti
tartarigagayak kenka, ngem iti nalaus a panagleddaangko iti saanmo nga
isusungbat, inkeddengkon a daytoy ti maudi a panagsaludsodko kenka.
Idi
mingmingak ti sisisikig a rupam, inkarikon a saankanton a sarungkaran,
saankanton a kitaen, saankonto metten a denggen ti naragsak a katawam,
saankonton a riknaen ti alumamay ti kaaddam. Immapay kaniak a saankonton
a maibturan a riknaen ti anag ti ragsak ken talna, agsipud ta sika nga
ubbogda, saannak met a maawatan.
Idi nagsardengen ti napigsa a
tudo ket agar-arimukamok laengen, napanunotko a rebbengna nga
agawidakon. Saanmo a pulos a nadlaw kadagiti matak ti pannakasugat ‘toy
riknak, wenno ti panagsisimparat dagiti pampanunotko, agsipud ta saanmon
nga imperreng dagiti matam kaniak, wenno saanmon a dinengngeg dagiti
balikas kadagiti bibigko idi nagpakadaak kenka.
Nalabit malagipmo
pay laeng nga insagutmo ti payongmo a paglinongko, agsipud ta saanko a
naitugot ti kapotek? Nadlawko ti gagarmo a mangted iti payong, ngem awan
idin kaimudingan daytoy. Apay nga isagutannak pay laeng iti payong no
awan met a pulos ti panangitaltalekna kaniak, awan a pulos
panangipangagna iti kalikagumko kenkuana? kinunak iti nakemko. Iti
pammatik babaen ti panangutobko, insagutmo ti itutulongmo gapu iti
panangngaasim kaniak. Ngem saanko a masapul ti kaasi idi. Umanayen a
madarugsoyak iti tudo ket aglamminak, tapno lipatenkan ket matungpalko
ti karik a saanen a panangsarungkar kenka.
Ngarud rimmuarak iti
balay nupay agar-arimukamok, ket inigpilak dagiti librok. Idi addaak iti
dalan, saankon nga intaltalek dagiti napardas nga *automobile* a
nangiparsiak iti rugit ken pitak kaniak. Uray idi pimmigsa manen ti
tudo, saanko nga intaltalek dagiti tattao a nakamulengleng kaniak,
agsipud ta siak laeng ti magmagna nga agkalkalintuduan. Sika pay laeng
idi ti adda iti panunotko, nupay inkarikon a saankanto a sarungkaranen,
ket lipatenkan a mamimpinsan.
ITI malem ti sumuno nga aldaw, idi addaak idiay iliyo a pagtrabahuak, ket namnamaek a malipatanka met laengen*—*maysa a narigat a gay-at ngem maaramid met*—* nagkiddaw ni nanangmo nga itedko koma ti kuarta nga imbilinmo kenkuana,
agsipud ta awan met sabali a pangipaw-itanna. Simmiplot kaniak ti rikna
a saan a mangipateg iti kiddawna, ngem agsipud ta saanna met nga ammo
nga inkarikon a saanka a kitaen, naipapilit nga inannugotko ti kiddawna.
Iti daydi a malem, nataldiapanka a magmagna nga agturong iti *library* ti ilimi. Nagpukaw amin iti puotko dagiti adda iti lawlawmo idi
nakitaka a magmagna nga agmaymaysa. Nadlawko ti panagpasgarmo a kasla
ampo idi nakitanak. Ngem napateg met ti gapu ti yaasideg ken ikukuyogko
kenka, ta sigegemgemak ngarud iti kuarta nga itedko kenka. Malagipko a
kasla sumsumged dagiti matam gapu iti rurodmo kaniak. Malagipko nga uray
nagkuyogta a nagturong iti *library*, kas maysa a ganggannaet ti
pannakaibilangko kenka. Nadagsen ti baddekmo gapu iti inep-epmo a
pungtot. Addayo dagiti addangmo gapu iti guram. Malagipmo pay laeng a
saanta a pulos a nagsarsarita iti dalan?
Iti uneg ti *library*,
pimmidutak iti maysa a pagiwarnak a saanko a kalikaguman a basaen ket
linukipko latta a saan a dagiti naglaon ti ‘yan ti panunotko. Agsipud ta
ad-adda a sika ti ‘yan ti panunotko ngem ti pagiwarnak— ad-adda a
makaabbukay iti rikna ti langam ngem ti pagiwarnak— masansan a
sipsiputanka, ket pasaray padasek ti mangsalput iti nabengbeng nga
abbong ni gura nga inaramatmo. Iti naminsan, nataldiapanka a
mangmingmingming kaniak, ngem kas kadaras ti itataldiapko, kasta met
kadaras ti itataliawmo iti sabali a disso. Kinitam ti pagiwarnak nga
ig-iggamak. Nadlawko nga alusiisenka.
Duata laeng manen a nagkuyog
a napan idiay pagdagusam. Nalamiis a malem idi, malagipko ita.
Inappuponak ti maysa a nakarayo a pul-oy idi, malagipko pay? Ngem
nakullaapan amin dagitoy a rikna gapu iti kinapudno ti kaasidegmo
kaniak, ti panagkuyogta nga agab-abay, ti panagwidawidta, a makitunos ti
addangta iti dayyeng ti maysa a sonata nga impatayab ti radio ti
kaarruba.
Kaguram kadi ti pannakikuyogko kenka— a kastoy? sinaludsodko idi magmagnata.
Saan, daytoy laeng ti nabalinmo nga insungbat.
Nalabit
saanmo a nadlaw idi a dakkel ti kaipapananna ti sungbatmo kaniak. Awan
ti nasuotko a guram wenno alidungetmo iti insaom a maysa a balikas.
Tinaldiapak ti napintas a rupam, ngem awanen a nakitak ti amkek a guram a
nagpadlaw idi mapanta iti *library*.
Lipatemon dagidi
nagubsang a sinarsaritak kenka— mabalin? kinunak kenka a nagbabawi idi
addata iti siled a pagawatanyo iti sangaili, ket inyawatko ti kuarta.
Naaprosan bassit ‘toy imak ‘ta imam— nariknak ti bara ti imam, ket
nagtibbayoak.
Wen, lipatek amin, ti naalumamay a sungbatmo, ket nakitak manen kadagiti matam ti silnag ti bulan.
ITI daydi a malem ti Sabado nga isasarungkarko kenka, nalabit ammom idin ti panagkasangayko.
Kadagiti
kallabes a panagkasangayko, umanayen ti panangawisko iti sumagmamano a
nadekket a pagayamko a lallaki ket lagipenmi daytoy nga aldaw babaen ti
panagiinummi iti serbesaken panagsasaritami.
Sinarungkaranka idi,
agsipud ta isu ti ammok a karagsakan a pananglagipko iti panagtaok,
nupay awan namnamak nga adda isagutmo kaniak, wenno— a, arapaap
laeng!—itdem kaniak ti tartarigagayak kenka.
Saanta pay a
nagdinnakulap idi, a panangkablaawmo koma met kaniak iti panagtaok. Ngem
saan a dagitoy ti namaglab-ay iti sam-it ti ragsak a rikriknaek idi.
Saan pay a dagiti impasangom kaniak nga agkakaimas a kankanen ti
namagragsak kaniak. Immanayen ti pannakaimatangko iti silnag ti bulan
kadagiti matam.
Malagipmo pay laeng idi a diak agsarday a mangsalsaludsod kenka—pasaray yangawko, pasaray met ipasnekko*—* no dimo pay la ited a sagutko ti kalkalikagumak? Malagipmo a saanka a simmungbat, ngem nagulimekka ketdi…?
SAANTO
a mapunas iti lagipko daydi a malem ti Sabado. Ammok a malagipmo (apay
ngamin a lipatem?) a kas met iti panangtaginayonko iti lagipko, nga idi
nagabayta a nagtugaw, ket ap-aprosak ti nalibnos ken nabara nga imam,
nagsaad dagiti nabara a bibigko kadagiti agur-uray ken agkinkintayeg a
bibigmo— napateg a tanda ti panangikutkon i’ta pusom…