Immayka kano man gayamen idi kalman ngem dinak
manen nadanon. Makaguraka pay ket ngatan ta dinak latta maranaan tunggal
pumasiarka. Kakaisuna pay ngarud a bakasionmo. No dinak man umay awisen
a mapan makisala wenno agtapat, adu ngata ti ipadamagmo maipapan kenka…
dakayo ken Binay. Nabayagen a diak nakita ni Binay ta diak met
makaudongen. No naranaannak iti namitlo a yaaymo, isu koma ti
nagsarsaritaanta. Dimo latta kadin itungpal? Kaasi met, gayyem. Numona,
nakasingsingpet.
Masmasdaawka ngata no apay a
dinak la nadanonen uray naminsan. Diak ngamin makapagindegen ditoy
balay, gayyem. Adu unay ti tamingek idiay talon. Masansan la ngarud a
rabiin no sumangpetak.
Ngem ita nga aldaw, Domingo, addaak ditoy balay
nga agsursurat. Imbagam kano ken ni baketko idi kalman nga agpa-Manilaka
ita. Kunkunam ket ngatan a saankan a napateg kaniak a kas gayyem. Ngem
saan. Inton mabasam ‘toy suratko, maawatamon no apay a dinak nadanon
kadagiti tallo nga aldaw a yaaymo ditoy balay.
Ammom,
tunggal agdisso ti panunotko kenka, agtayab a dagus ti lagipko iti
asideg ken adayo. Nalasbang ditoy mugingko dagidi ragsak ken liday,
aweng ken balikas, a kimmuyog kadata kadagiti sulinek a nagtengta idi
kapadesta pay ti aglang-ay. Nagkakaatagta iti maymaysa nga ikamen.
Naglanglanglangta a nangan iti maymaysa a lamisaan. Kunak no agnanayonen
daydi a timpuyogta, ngem naturay gayam ti panawen a mamagbalbaliw iti
tao ken mamagsina iti aggayyem.
Awan pay la
ngata ti nagbaliwan ti langam, ania? Gapu ta awan pay ti pakasingaan ti
pigsam, di pay la ngata namki dagidi sigud a talugadingmo: narimat a
mata, natarnaw a kudil, nalangto a buok ken nanakman a panagkawes.
Bassit la ti paggidiatanta idi. Ngem ita, nalabes metten no kunaek a
duduoganakon. Ngem diak makapagpili itan.
Idi
damo nga immayka, dinamagmo kano ken ni baketko no addan nagbaliwan ti
langak; no limmakayak. Ah, adun, gayyem. Dagiti pagan-anayko a pagtalon
ti dakkel a mamaglakay iti langak. Kultab dagiti nalayak a badok a manta
a dinait met laengen ni baketko, ken dadakkel dagiti agsumbangir a
bolsada sa pay nakakitkiting dagiti manggasda. Sa ket agsapinak iti
kinordonan a gris a pagatbutoy ti kagayadna, ay, awan dumakon iti
duduogan. Sigud a diak kaay-ayo ti kastoy a tabas ti kawes, ammom met.
Ngem kinuna ti katugangak a nasaysayaat ti putot a pagtalon tapno saan a
marisirisan ti gurong a puon ti pagrarasaanna. Pudnon sa ketdi ti
kinuna ni tatang ta agpapan ita, idi laeng agdadamoak iti talon ti
panagrarasak iti kasta unay.
Ngem uray ania
ti isusuotko, no saanak a nagpasapad, natarakiak koma met bassit. Daytoy
ti makitak a mangpalaad unay iti pimmanget a rupak. Sigud la ngaruden a
dakkel ti panagruprupak, kasla rimmakab pay idi nagpasapadak.
Naginnanakmak daytoy. Nalaklaka met ngamin a mamagaan ti ababa a buok
ngem ti atiddog. Pimmugotak nga agpayso ngem pagpiaanna, timmangken
dagiti piskelko, gayyem. Pungdol kunam ket ngata koma no naarikapmo
dagiti takiagko idi immayka.
Imbagam kano pay
ken ni baketko a no mayatak, ikuyognak tapno pagpapasennak nga
agpalpaliwa dita Manila. Nagsayaat koman, aya? Sigud ngamin a kunak a
nasayaat ken manangisagutka. Makakarkarayoak nga agpayso, gayyem, ta
nalagipko dagidi rabii a panagkibkibinta idiay Luneta, dagidi kasellaag
ti bulan a panangtaptapatta iti daydi Bikolana idiay Quezon City. Daydi
la ngaruden panagsinsinta iti kaasmang idiay Boulevard! Nakallalagip nga
agpayso dagidi, ngem sabali met ngamin itan.
Kasla
saanak nga agbanag a kastoy. Idi, inuy-uyawta dagiti kasado a di man la
pumasiar sagpaminsan. Nagpandiling dagita, kinunkunata. Ngem
nagbiddutta. Adu gayam ti pakaigapuanna. Ket ibatik dagitoy a sungbatam
inton sika met ti lumaem. Ni Binay koma ti panggapuam metten nga
agpanunot ita.
Diak met ketdi kunaen a
pulosekon ti di pumasiar. Dakes met daytan. No pagimbagan la ketdi ti
kaamaak, pumasiarak, a. Ngem no makisarsarita la ken makiin-inum dita,
bay-amon. Inibbatakon ti botelia, gayyem. Pakairubuan laeng.
Nakail-ilala dagiti gundaway, kunam ngata, ngem maawatannakto no
sumrekka metten iti estado.
Ania ket nga
agpayson ti kasado, gayyem. Bumangonak a masapa ket pasaray diak
mamigaten a mapan idiay talon. Agbalsigakto pay laeng no sumangpetak,
wenno sumakdo ken mangidadangak iti danum a pagdigos ‘toy agtanggad.
Aglabaak pay, a, ta pasaray marimon met ‘toy ipagko a balasitang. Kasla
di nakappapati, ngem pudno a natulokak itan, gayyem.
Sinalbag!
Diak pay gayam nayam-ammo kenka da Tengtengteng ken baketko. Ngem uray
ta nakitam idan idi immayka, diak ngarud iladawan idan. Ammok a dimo
pakasdaawan no apay a Tengtengteng ti impanaganko iti tagibimi. Ngem
kunak nga adu ti mangumsi, sika. Diak la kano nakapilin iti napimpintas a
nagan. Uray no Tabatsoy la kano koman ta nalukmeg la ngarud. Ngem ammom
ngamin, pakalaglagipak, kunak man, iti daydi nabtak a gitarak a puon ti
nangbirngasanyo kaniak iti Tengtengteng gapu iti kinalaingko nga
agkutengteng iti kuerdas.
Maipapan iti nanang
ni Tengtengteng? (Dika kad’ gumurgura, a, iti diak panangawis idi kenka
ta pettat ngamin ‘di panagkasarmi. Diantre, nariputak ket idin!)
Nakurapay ni misisko, ania? Iti langa, karkardayo ken ni Flordeliza a
nagdamdamuak idi. Nadlawmo ngata idi immayka a saan a mannungtong; saan a
gapu ta agtanggad, ngem kababalinna dayta. Julita Bedania ti kusto a
naganna, tubo ditoy Balungao a pakipagindeganmi ita kadagiti dadakkelna.
Birngasam latta iti Juling, Lita, Julie wenno Itang. Kayatna amin
dagita.
Kas kadagiti katugangak, naulimek ni
baket. Mabilbilang ti saona iti agmalem. Ngem maipagpannakkelko ti
kinasaliwanwan ti panagpampanunotna. Dika ngata mamati, gayyem, ngem iti
leleg ti panagdennami, awan pay ti sinupiatko a pamanunotanna a
pakaseknan ti panagbiagmi.
Idi la rabiin, a.
Impalagipna manen ti panangipatakdermi iti balaymi. Imbagak a naim-imbag
no makikabkabanga ken makikabkabbalaykami laengen tapno makaurnongkami.
Ngem imbinsana a no makikabkabangakami lattan, awan kano ti masao a
kabukbukodanmi. Awan ti maiturayanmi. Nanam-ay ti kasasaad ti
mailaklak-aman, kinunana man, ngem dimi kano ammo ti awan kadakami. Dimi
ammo ti umagawa. Sumadut kano ti tao a mailaklak-aman.
Kitaem
laengen, isu pay ti nakalagip. Inuyawko nga agpayso ti bagik, gayyem,
ta rumbeng a siak koma a lalaki ti makapanunot iti daytoy. Wen nga
agpayso, no dikam makilasin, ammomi kad’ ti awan kadakami. Dikam pay ket
gayamen makaipatakder iti bassit a balaymi a maatepan iti nipa ken
madidingan iti sawali wenno binakol.
Naman ket no tudingannak, gayyem, no di kastoyto met ni Binay.
Ti
la pakadukotak, amangan no mapakapuyko ti nakemko wenno masumokko manen
‘di nakairuamanta. Numona ta nawenakon ni baketko ken nasaokon kadagiti
nakaikamangak a makilasinkaminton no malpas ti ani. Ngem sapay koma ta
awanto ti pakasingaak. Kumamangak iti Apo ta Isu koma ti mangtarabay
kadakami iti daytoy nga arapaapmi.
Ket, wen,
dimo pay la mapanunot ti mangasawa, aya? Agadalka pay, kunak koma, ngem
dayta a kinasariwawekmo, inka la agtalonen ta kaasi met da tata ken
nana. Dida pay la kadi natakuatan ti aramidmo… ti aramidta, kunak ketdi,
ta agpadpadata met idi?
Adu ti agkuna a
nasayaat ti biag ti maysa a baro. Makapan iti kaykayatna. Adda met agsao
a nasayaat ti biag ti kasado. Ta sa kano la agnakem ti lalaki no
maaddaanen iti responsibilidad. Kunak kenka a pudno daytoy, gayyem. Ta
pagarigannak laengen. Idi baroak pay, makaur-urnongak, aya?
Pangipapaayak, aya, kadagiti ipawpaw-it da tatang? No saanak pay la a
nariput kuskusitek koma pay la da tatang ita. Ngem naragsakak iti
masakbayak. Ita laeng ti pannakaamirisko iti pudno a kaipapanan ti
ragsak ken liday, nam-ay ken rigat.
Saanko a
pangsulbog kenka dagitoy, gayyem. Kayatko laeng nga ipalagip kenka, no
panggepmonto ti agsimpa, nga adu dagiti makarimon a banag a sanguem. Ket
gapu ta sikanto ti agbalin a sanggir ti pamiliam, ipakitam a kabaelam
ti agbalin nga ama.
Ken ipamatmatmo nga iti baet ti kinasiwawakmo, adda met kinapudno a mabalinmo nga isagut ken ni Binay.
Dagitoy,
gayyem, ti gapu ti dimo nakadanonan kaniak idi immayka. Lagidawek ti
saanta a panagrana. Ngem ibagak manen a napategka kaniak, idi, ita, ken
iti agnanayon.
Ne, sumipnget gayamen,
agkiamkiamen ti panagkitak iti sursuratek. Kastan ket sapay koma ta
naawatam ti kasasaad ‘toy di manglipat kenka.
Juan
Lopez & Co., Inc.
Lopez Bldg., Room 301
Sta. Cruz, Manila
Nobiembre 23, 1959
Pari,
Sigud
a saanka a managsurat iti atiddog, ket masdaawak ta atiddog unay ‘toy
suratmo ita. Ket sa la naawatak ti puntiriam idi dinagdagullitko nga
inutob ti panangibalballaetmo iti nagan ni Binay.
Idi
immayak dita, pakuyogak la koma kenka a sumarungkar manen ken ni Binay.
Manipud ngamin idi nagginnurakami ken idi nagsardengen nga agadal,
saankon a sinursuratan. Bareng no mayat pay, kinunak man idi
nagbakasionak. Ngem gapu ta saanka a nadanon, diak met napnapanen.
Pinagpanunotnak
iti nauneg daytoy suratmo. Impapanko nga adda kayatmo nga ipasagid.
Sika ti nangyam-ammo kaniak ken ni Binay idi ditoy Manila, ket impapanko
a tettetelennaka ita gapu iti pananggulibko kenkuana. Napategka a
gayyem ket nakunak iti nakemko a rumbeng a punasek ti pananggura ni
Binay kenka.
Pimmasiarak ngarud dita Balungao
idi napan a Sabado ket nagtarusak idiay balayda. Naranranaak la ketdin
ti panagsaganada ta agkallaysa gayam ni Binay iti kabigatanna. Nadanonko
pay ti nobio ket isu ti nakababainak la unay. Agkapurokanda, pari.
Ammona gayam ti napasamakmi ken Binay, ngem iti laksid dayta, sindadaan
pay laeng a mangikallaysa.
“Saannak nga ay-ayaten ni Binay,” kinunana. “Ngem masursuronakto nga ayaten gapu ta ay-ayatek.”
Nababainanak
nga agpayso, pari, ket riniknak unay dayta iti panagawidko iti dayta
met laeng a parbangon. Ngem iti karabiyanna, pagammuan met lattan ta
mapasangpetko ni Rosie iti pagdagusak. Saanmo nga am-ammo ni Rosie ta
nagasawakan idi naam-ammo ken napanunotko a pagang-angawan. Kas makitam
itoy ladawanmi a nagkasar, panglaaden. Pamugoten ken nalukmeg pay.
No
saanna la koma nga inkuyog dagiti dadakkelna idi, intarayak la koman.
Ngem rebolber metten ti kasangsangok, pari. Ania ngarud, nagkasarkami a
dagus iti kabigatanna.
Kas makitam iti adresko, pari, addan pagtrabahuak. Siakon ti simmukat iti sigud a puesto ni Rosie.
Diak
la koma saritaenen ta nakababain. Ngem, ala, katawaannak latta no dayta
ti kayatmo. Gasatko ngata, a. Ti pili a pili, makatumpong iti kuggangi,
kunada man. Ta no mabalin, pari, apaman a makaulogak iti opisina,
addaakon a dagus idiay balay. Pudnon sa ket ‘tay kunam, pari, a no saan a
sika a lalaki ti agpantalon, sika ti agpandiling….
Immayka kano man gayamen idi kalman ngem dinak
manen nadanon. Makaguraka pay ket ngatan ta dinak latta maranaan tunggal
pumasiarka. Kakaisuna pay ngarud a bakasionmo. No dinak man umay awisen
a mapan makisala wenno agtapat, adu ngata ti ipadamagmo maipapan kenka…
dakayo ken Binay. Nabayagen a diak nakita ni Binay ta diak met
makaudongen. No naranaannak iti namitlo a yaaymo, isu koma ti
nagsarsaritaanta. Dimo latta kadin itungpal? Kaasi met, gayyem. Numona,
nakasingsingpet.
Masmasdaawka ngata no apay a
dinak la nadanonen uray naminsan. Diak ngamin makapagindegen ditoy
balay, gayyem. Adu unay ti tamingek idiay talon. Masansan la ngarud a
rabiin no sumangpetak.
Ngem ita nga aldaw, Domingo, addaak ditoy balay
nga agsursurat. Imbagam kano ken ni baketko idi kalman nga agpa-Manilaka
ita. Kunkunam ket ngatan a saankan a napateg kaniak a kas gayyem. Ngem
saan. Inton mabasam ‘toy suratko, maawatamon no apay a dinak nadanon
kadagiti tallo nga aldaw a yaaymo ditoy balay.
Ammom,
tunggal agdisso ti panunotko kenka, agtayab a dagus ti lagipko iti
asideg ken adayo. Nalasbang ditoy mugingko dagidi ragsak ken liday,
aweng ken balikas, a kimmuyog kadata kadagiti sulinek a nagtengta idi
kapadesta pay ti aglang-ay. Nagkakaatagta iti maymaysa nga ikamen.
Naglanglanglangta a nangan iti maymaysa a lamisaan. Kunak no agnanayonen
daydi a timpuyogta, ngem naturay gayam ti panawen a mamagbalbaliw iti
tao ken mamagsina iti aggayyem.
Awan pay la
ngata ti nagbaliwan ti langam, ania? Gapu ta awan pay ti pakasingaan ti
pigsam, di pay la ngata namki dagidi sigud a talugadingmo: narimat a
mata, natarnaw a kudil, nalangto a buok ken nanakman a panagkawes.
Bassit la ti paggidiatanta idi. Ngem ita, nalabes metten no kunaek a
duduoganakon. Ngem diak makapagpili itan.
Idi
damo nga immayka, dinamagmo kano ken ni baketko no addan nagbaliwan ti
langak; no limmakayak. Ah, adun, gayyem. Dagiti pagan-anayko a pagtalon
ti dakkel a mamaglakay iti langak. Kultab dagiti nalayak a badok a manta
a dinait met laengen ni baketko, ken dadakkel dagiti agsumbangir a
bolsada sa pay nakakitkiting dagiti manggasda. Sa ket agsapinak iti
kinordonan a gris a pagatbutoy ti kagayadna, ay, awan dumakon iti
duduogan. Sigud a diak kaay-ayo ti kastoy a tabas ti kawes, ammom met.
Ngem kinuna ti katugangak a nasaysayaat ti putot a pagtalon tapno saan a
marisirisan ti gurong a puon ti pagrarasaanna. Pudnon sa ketdi ti
kinuna ni tatang ta agpapan ita, idi laeng agdadamoak iti talon ti
panagrarasak iti kasta unay.
Ngem uray ania
ti isusuotko, no saanak a nagpasapad, natarakiak koma met bassit. Daytoy
ti makitak a mangpalaad unay iti pimmanget a rupak. Sigud la ngaruden a
dakkel ti panagruprupak, kasla rimmakab pay idi nagpasapadak.
Naginnanakmak daytoy. Nalaklaka met ngamin a mamagaan ti ababa a buok
ngem ti atiddog. Pimmugotak nga agpayso ngem pagpiaanna, timmangken
dagiti piskelko, gayyem. Pungdol kunam ket ngata koma no naarikapmo
dagiti takiagko idi immayka.
Imbagam kano pay
ken ni baketko a no mayatak, ikuyognak tapno pagpapasennak nga
agpalpaliwa dita Manila. Nagsayaat koman, aya? Sigud ngamin a kunak a
nasayaat ken manangisagutka. Makakarkarayoak nga agpayso, gayyem, ta
nalagipko dagidi rabii a panagkibkibinta idiay Luneta, dagidi kasellaag
ti bulan a panangtaptapatta iti daydi Bikolana idiay Quezon City. Daydi
la ngaruden panagsinsinta iti kaasmang idiay Boulevard! Nakallalagip nga
agpayso dagidi, ngem sabali met ngamin itan.
Kasla
saanak nga agbanag a kastoy. Idi, inuy-uyawta dagiti kasado a di man la
pumasiar sagpaminsan. Nagpandiling dagita, kinunkunata. Ngem
nagbiddutta. Adu gayam ti pakaigapuanna. Ket ibatik dagitoy a sungbatam
inton sika met ti lumaem. Ni Binay koma ti panggapuam metten nga
agpanunot ita.
Diak met ketdi kunaen a
pulosekon ti di pumasiar. Dakes met daytan. No pagimbagan la ketdi ti
kaamaak, pumasiarak, a. Ngem no makisarsarita la ken makiin-inum dita,
bay-amon. Inibbatakon ti botelia, gayyem. Pakairubuan laeng.
Nakail-ilala dagiti gundaway, kunam ngata, ngem maawatannakto no
sumrekka metten iti estado.
Ania ket nga
agpayson ti kasado, gayyem. Bumangonak a masapa ket pasaray diak
mamigaten a mapan idiay talon. Agbalsigakto pay laeng no sumangpetak,
wenno sumakdo ken mangidadangak iti danum a pagdigos ‘toy agtanggad.
Aglabaak pay, a, ta pasaray marimon met ‘toy ipagko a balasitang. Kasla
di nakappapati, ngem pudno a natulokak itan, gayyem.
Sinalbag!
Diak pay gayam nayam-ammo kenka da Tengtengteng ken baketko. Ngem uray
ta nakitam idan idi immayka, diak ngarud iladawan idan. Ammok a dimo
pakasdaawan no apay a Tengtengteng ti impanaganko iti tagibimi. Ngem
kunak nga adu ti mangumsi, sika. Diak la kano nakapilin iti napimpintas a
nagan. Uray no Tabatsoy la kano koman ta nalukmeg la ngarud. Ngem ammom
ngamin, pakalaglagipak, kunak man, iti daydi nabtak a gitarak a puon ti
nangbirngasanyo kaniak iti Tengtengteng gapu iti kinalaingko nga
agkutengteng iti kuerdas.
Maipapan iti nanang
ni Tengtengteng? (Dika kad’ gumurgura, a, iti diak panangawis idi kenka
ta pettat ngamin ‘di panagkasarmi. Diantre, nariputak ket idin!)
Nakurapay ni misisko, ania? Iti langa, karkardayo ken ni Flordeliza a
nagdamdamuak idi. Nadlawmo ngata idi immayka a saan a mannungtong; saan a
gapu ta agtanggad, ngem kababalinna dayta. Julita Bedania ti kusto a
naganna, tubo ditoy Balungao a pakipagindeganmi ita kadagiti dadakkelna.
Birngasam latta iti Juling, Lita, Julie wenno Itang. Kayatna amin
dagita.
Kas kadagiti katugangak, naulimek ni
baket. Mabilbilang ti saona iti agmalem. Ngem maipagpannakkelko ti
kinasaliwanwan ti panagpampanunotna. Dika ngata mamati, gayyem, ngem iti
leleg ti panagdennami, awan pay ti sinupiatko a pamanunotanna a
pakaseknan ti panagbiagmi.
Idi la rabiin, a.
Impalagipna manen ti panangipatakdermi iti balaymi. Imbagak a naim-imbag
no makikabkabanga ken makikabkabbalaykami laengen tapno makaurnongkami.
Ngem imbinsana a no makikabkabangakami lattan, awan kano ti masao a
kabukbukodanmi. Awan ti maiturayanmi. Nanam-ay ti kasasaad ti
mailaklak-aman, kinunana man, ngem dimi kano ammo ti awan kadakami. Dimi
ammo ti umagawa. Sumadut kano ti tao a mailaklak-aman.
Kitaem
laengen, isu pay ti nakalagip. Inuyawko nga agpayso ti bagik, gayyem,
ta rumbeng a siak koma a lalaki ti makapanunot iti daytoy. Wen nga
agpayso, no dikam makilasin, ammomi kad’ ti awan kadakami. Dikam pay ket
gayamen makaipatakder iti bassit a balaymi a maatepan iti nipa ken
madidingan iti sawali wenno binakol.
Naman ket no tudingannak, gayyem, no di kastoyto met ni Binay.
Ti
la pakadukotak, amangan no mapakapuyko ti nakemko wenno masumokko manen
‘di nakairuamanta. Numona ta nawenakon ni baketko ken nasaokon kadagiti
nakaikamangak a makilasinkaminton no malpas ti ani. Ngem sapay koma ta
awanto ti pakasingaak. Kumamangak iti Apo ta Isu koma ti mangtarabay
kadakami iti daytoy nga arapaapmi.
Ket, wen,
dimo pay la mapanunot ti mangasawa, aya? Agadalka pay, kunak koma, ngem
dayta a kinasariwawekmo, inka la agtalonen ta kaasi met da tata ken
nana. Dida pay la kadi natakuatan ti aramidmo… ti aramidta, kunak ketdi,
ta agpadpadata met idi?
Adu ti agkuna a
nasayaat ti biag ti maysa a baro. Makapan iti kaykayatna. Adda met agsao
a nasayaat ti biag ti kasado. Ta sa kano la agnakem ti lalaki no
maaddaanen iti responsibilidad. Kunak kenka a pudno daytoy, gayyem. Ta
pagarigannak laengen. Idi baroak pay, makaur-urnongak, aya?
Pangipapaayak, aya, kadagiti ipawpaw-it da tatang? No saanak pay la a
nariput kuskusitek koma pay la da tatang ita. Ngem naragsakak iti
masakbayak. Ita laeng ti pannakaamirisko iti pudno a kaipapanan ti
ragsak ken liday, nam-ay ken rigat.
Saanko a
pangsulbog kenka dagitoy, gayyem. Kayatko laeng nga ipalagip kenka, no
panggepmonto ti agsimpa, nga adu dagiti makarimon a banag a sanguem. Ket
gapu ta sikanto ti agbalin a sanggir ti pamiliam, ipakitam a kabaelam
ti agbalin nga ama.
Ken ipamatmatmo nga iti baet ti kinasiwawakmo, adda met kinapudno a mabalinmo nga isagut ken ni Binay.
Dagitoy,
gayyem, ti gapu ti dimo nakadanonan kaniak idi immayka. Lagidawek ti
saanta a panagrana. Ngem ibagak manen a napategka kaniak, idi, ita, ken
iti agnanayon.
Ne, sumipnget gayamen,
agkiamkiamen ti panagkitak iti sursuratek. Kastan ket sapay koma ta
naawatam ti kasasaad ‘toy di manglipat kenka.
Juan
Lopez & Co., Inc.
Lopez Bldg., Room 301
Sta. Cruz, Manila
Nobiembre 23, 1959
Pari,
Sigud
a saanka a managsurat iti atiddog, ket masdaawak ta atiddog unay ‘toy
suratmo ita. Ket sa la naawatak ti puntiriam idi dinagdagullitko nga
inutob ti panangibalballaetmo iti nagan ni Binay.
Idi
immayak dita, pakuyogak la koma kenka a sumarungkar manen ken ni Binay.
Manipud ngamin idi nagginnurakami ken idi nagsardengen nga agadal,
saankon a sinursuratan. Bareng no mayat pay, kinunak man idi
nagbakasionak. Ngem gapu ta saanka a nadanon, diak met napnapanen.
Pinagpanunotnak
iti nauneg daytoy suratmo. Impapanko nga adda kayatmo nga ipasagid.
Sika ti nangyam-ammo kaniak ken ni Binay idi ditoy Manila, ket impapanko
a tettetelennaka ita gapu iti pananggulibko kenkuana. Napategka a
gayyem ket nakunak iti nakemko a rumbeng a punasek ti pananggura ni
Binay kenka.
Pimmasiarak ngarud dita Balungao
idi napan a Sabado ket nagtarusak idiay balayda. Naranranaak la ketdin
ti panagsaganada ta agkallaysa gayam ni Binay iti kabigatanna. Nadanonko
pay ti nobio ket isu ti nakababainak la unay. Agkapurokanda, pari.
Ammona gayam ti napasamakmi ken Binay, ngem iti laksid dayta, sindadaan
pay laeng a mangikallaysa.
“Saannak nga ay-ayaten ni Binay,” kinunana. “Ngem masursuronakto nga ayaten gapu ta ay-ayatek.”
Nababainanak
nga agpayso, pari, ket riniknak unay dayta iti panagawidko iti dayta
met laeng a parbangon. Ngem iti karabiyanna, pagammuan met lattan ta
mapasangpetko ni Rosie iti pagdagusak. Saanmo nga am-ammo ni Rosie ta
nagasawakan idi naam-ammo ken napanunotko a pagang-angawan. Kas makitam
itoy ladawanmi a nagkasar, panglaaden. Pamugoten ken nalukmeg pay.
No
saanna la koma nga inkuyog dagiti dadakkelna idi, intarayak la koman.
Ngem rebolber metten ti kasangsangok, pari. Ania ngarud, nagkasarkami a
dagus iti kabigatanna.
Kas makitam iti adresko, pari, addan pagtrabahuak. Siakon ti simmukat iti sigud a puesto ni Rosie.
Diak
la koma saritaenen ta nakababain. Ngem, ala, katawaannak latta no dayta
ti kayatmo. Gasatko ngata, a. Ti pili a pili, makatumpong iti kuggangi,
kunada man. Ta no mabalin, pari, apaman a makaulogak iti opisina,
addaakon a dagus idiay balay. Pudnon sa ket ‘tay kunam, pari, a no saan a
sika a lalaki ti agpantalon, sika ti agpandiling….